Bơm gas máy lạnh đường Lê Trọng Tấn, Bình Tân

Nắng cháy da trên đường Lê Trọng Tấn, Bình Tân và tiếng thở dài bên cái máy lạnh hết gas

Ai từng sống ở khu Bình Tân hay chạy xe qua trục đường Lê Trọng Tấn đều biết cái cảnh kẹt xe hầm hập mỗi buổi chiều tầm năm sáu giờ. Tiếng còi xe inh ỏi, khói bụi mịt mù bay ra từ mấy khu xưởng, cộng thêm cái nắng đặc sản của đất Sài Gòn làm cho người ta chỉ muốn phóng nhanh về nhà để chui vô căn phòng máy lạnh cho mát mẻ. Nhưng cuộc đời đâu có lúc nào cũng êm ả như vậy, nhiều bữa đi làm mệt đứt hơi, bật cái máy lạnh lên đợi cả tiếng đồng hồ mà phòng vẫn nóng như cái lò bánh mì. Gió thổi ra từ cái mặt nạ nhựa dửng dưng như gió quạt máy thông thường, sờ tay lên dàn lạnh thì thấy khô rang, chẳng có tí hơi buốt nào. Khách hàng bên mấy khu chung cư Celadon City sát vách hay khu dân cư Sơn Kỳ liền kề ròng rã gọi qua số hotline 0869210119 của Điện Lạnh Ngọc Khang than trời trách đất: Chú Khang ơi, cứu bồ giùm gia đình tui với, máy lạnh chạy hoài không ngắt mà bật mười sáu độ không xi nhê gì hết trơn!

Tôi là thợ ruột của Điện Lạnh Ngọc Khang (socdienlanh.com), mười mấy năm ôm cái bình gas chạy khắp hang cùng ngõ hẻm TPHCM, nếm đủ cái nắng cái gió của khu vực ngã tư Gò Mây, đường Nguyễn Thị Tú, CN1, CN11 cho tới khúc giao Hương Lộ 3. Nghe khách gọi giọng thảng thốt như vậy là tôi hiểu ngay căn bệnh kinh điển của máy. Chạy xe ôm cái bình gas R32 nặng trịch tới nơi, leo lên ban công chung cư hay trèo ra ngoài mái tôn rà cái đồng hồ đo, y như rằng kim áp suất tuột luốt xuống gần vạch số không. Máy lạnh mà thiếu gas, hết gas thì khác nào con người bị hụt hơi, chạy cố xác chỉ làm tốn tiền điện bét nhè chứ mát mẻ gì nổi. Trải qua bao nhiêu ca bệnh oái oăm, hôm nay tôi ngồi gõ từng chữ này để chia sẻ cho bà con cô bác quanh vùng Lê Trọng Tấn hiểu rõ chân tơ kẽ tóc về chuyện bơm gas máy lạnh đường Lê Trọng Tấn, tránh những hiểu lầm tai hại và những cú lừa tiền mất tật mang từ thợ quen thợ lạ bên ngoài.

Tại sao máy lạnh lại thiếu gas, hết gas? Kinh nghiệm xương máu từ thực tế của thợ Ngọc Khang

Bà con hay hỏi tôi: Chú Khang ơi, cái máy lạnh nhà tôi xài mới có hơn một năm chứ mấy, phòng đóng kín mít từ sáng tới đêm thì gas nó bay đi đường nào mà chú bảo hết? Tôi cười khà khà rồi giải thích cho chủ nhà nghe. Về mặt kỹ thuật, gas máy lạnh chạy trong một chu trình kín mít bằng ống đồng. Nếu không có sự cố gì xảy ra, hệ thống này có thể xài liên tục từ năm này qua năm khác, mười năm gas vẫn đầy ắp bên trong. Chuyện máy lạnh bị hụt hơi, yếu lạnh hay mất sạch gas chỉ xuất hiện khi hệ thống ống dẫn hoặc mối nối bị rò rỉ mà thôi. Qua kinh nghiệm xương máu đi cày cuốc thực tế, tụi tôi đúc kết ra ba nguyên nhân cốt lõi gây xì gas sau đây:

• Hở rắc co (tán nối) ngay đầu cục nóng và cục lạnh: Đây là lỗi chiếm tới hơn một nửa số ca mất gas. Thường là do lúc thợ lắp đặt ban đầu làm ẩu, loe ống đồng không đều tay hoặc siết tán chưa đủ lực. Qua thời gian dài xài, máy chạy phát ra độ rung lắc nhẹ, cộng thêm sự co giãn nhiệt độ nắng mưa thất thường của thời tiết Bình Tân khiến mối nối bị lỏng ti vi, gas cứ thế rỉ rả chui ra ngoài từng chút một mà mắt thường không bao giờ thấy được.
• Xì đường ống đồng dẫn gas: Ống đồng đi âm tường hoặc đi lộ thiên lâu ngày bị oxy hóa bởi môi trường bẩn. Đặc biệt ở khu vực gần khu công nghiệp Tân Bình, không khí có lẫn nhiều tạp chất hóa học, hoặc những nhà nằm gần đường mương thoát nước có nhiều khí amoniac, lưu huỳnh. Những chất này ăn mòn lớp đồng cực kỳ dữ dội, tạo ra các lỗ mọt li ti làm gas thoát ra ngoài sạch bách.
• Xì dàn nóng hoặc dàn lạnh: Trường hợp này nhức đầu nhất nè bà con. Các uốn cong của ống đồng bên trong dàn tản nhiệt sau vài năm hoạt động bị rỉ sét do bụi bẩn bám dày dính nước ẩm lâu ngày, hoặc do thợ rửa máy lạnh tại nhà xài hóa chất tẩy rửa quá mạnh làm thủng dàn. Gặp mấy ca này là thợ Ngọc Khang phải tháo rã nguyên cái máy đem về xưởng, dùng áp suất cao ngâm vô bồn nước để định vị chỗ xì rồi mới hàn bạc, hàn chì lại được.

Vậy làm sao để bà con tự nhận biết máy lạnh nhà mình đang lâm vào tình trạng đó đói gas mà không cần gọi thợ? Dễ ẹt hà, bà con cứ chú ý mấy dấu hiệu trực quan sau giùm tôi. Đầu tiên là hiện tượng máy lạnh yếu lạnh rõ rệt, phòng bật cả buổi trời chỉ hơi mát nhẹ chứ không có cái lạnh buốt đặc trưng. Dấu hiệu thứ hai là bám tuyết ngay van ống nhỏ (ống đi) ở ngoài cục nóng. Bà con chịu khó ngó ra ngoài chỗ đặt cục nóng, nếu thấy cái đầu ống đồng nhỏ xíu bị bám một lớp tuyết trắng xóa như kem, còn ống lớn thì khô rang không có giọt nước nào đọng lại, chín mươi chín phần trăm là máy đang thiếu gas trầm trọng. Dấu hiệu thứ ba là máy chạy liên tục không ngắt, block cứ gầm rú suốt ngày đêm để cố làm lạnh phòng, dẫn đến sờ vô tường chỗ treo cục nóng thấy nóng hừng hực. Riêng mấy dòng máy đời mới xịn sò Inverter, khi thiếu gas áp suất thay đổi, bo mạch thông minh sẽ tự động khóa máy lại, không cho chạy nữa để bảo vệ block và chớp đèn báo lỗi liên tục trên màn hình hiển thị dàn lạnh.

Sự lầm tưởng tai hại giữa máy lạnh dơ bẩn và máy lạnh hết gas

Có một chuyện nực cười mà thợ tụi tôi gặp hoài trên đường Lê Trọng Tấn, đoạn gần siêu thị Aeon Mall Bình Tân. Nhiều chủ nhà thấy máy không lạnh cái là lên mạng tìm thợ kêu qua bơm gas liền. Thợ tới nơi, chưa kịp móc đồng hồ ra đo đã vác bình gas vô cắm vô vờ vịt sụt sụt mấy cái rồi lấy tiền triệu. Tôi nói thiệt xài tiền kiểu đó là oan ức dữ lắm! Rất nhiều trường hợp máy lạnh hoàn toàn không thiếu một giọt gas nào hết, mà nguyên nhân làm nó không mát là vì cái lưới lọc bụi bám một lớp sình bùn, lông chó mèo dày cùi cụi do cả năm trời không chịu vệ sinh máy lạnh. Hơi lạnh bị nghẹt cứng bên trong dàn lạnh, quạt gió không thể nào thổi hơi lạnh ra ngoài phòng được, dẫn đến hiện tượng đóng băng nguyên cái dàn lạnh rồi chảy nước lênh láng xuống sàn nhà.

Những lúc gặp ca như vậy, thợ chân chính của Điện Lạnh Ngọc Khang sẽ giải thích rõ ràng cho chủ nhà nghe, rồi vác máy xịt áp lực cao ra tiến hành rửa máy lạnh tại nhà sạch sẽ từ trong ra ngoài. Chỉ cần thông thoáng lưới lọc, xịt sạch bụi bẩn bám trên các lá nhôm tản nhiệt của dàn nóng bên ngoài là máy lại phả ra hơi lạnh buốt giá liền, chẳng cần tốn một cắc tiền gas nào. Bởi vậy, tôi luôn khuyên bà con phải tỉnh táo, trước khi nghĩ tới chuyện bơm gas thì phải nhớ xem bao lâu rồi mình chưa vệ sinh máy lạnh định kỳ. Đừng để mấy tay thợ bùa phép qua mặt, vừa mất tiền oan mà cái máy lạnh gánh thêm một lượng gas dư thừa quá áp suất, chạy rên rỉ vài hôm là cháy luôn cái block máy thì khổ sở trăm bề.

Tác hại khôn lường khi ráng xài máy lạnh thiếu gas và chiêu trò gian lận đồng hồ gas bên ngoài

Nhiều người thấy máy lạnh ít mát thì nghĩ bụng: “Thôi ráng xài tạm qua mùa nắng này đi, bật thêm cái quạt cây kế bên là ngủ được rồi, giờ kêu thợ vô lách cách tốn tiền”. Tôi nói thiệt, suy nghĩ đó là sai một li đi một dặm, cái kiểu tiết kiệm này người ta gọi là “thả con săn sắt bắt con cá rô” đó bà con ơi! Khi hệ thống thiếu hụt gas, block máy bên ngoài cục nóng phải gồng mình hoạt động liên tục 24/24 không một phút ngắt nghỉ nhằm cố gắng đạt được độ lạnh yêu cầu của remote. Bình thường máy đủ gas chạy tầm ba mươi phút phòng mát là nó tự ngắt để nghỉ ngơi và tiết kiệm điện, nay nó phải chạy hoài chạy mãi suốt đêm. Hậu quả nhãn tiền đầu tiên là hóa đơn tiền điện cuối tháng gửi về làm bà con muốn xỉu lên xỉu xuống vì nó tăng gấp đôi, gấp ba bình thường.

Hậu quả thứ hai nghiêm trọng và tốn tiền kinh khủng hơn nhiều: Block máy chạy quá tải trong thời gian dài sẽ sinh nhiệt cực lớn, lớp dầu bôi trơn bên trong lốc bị cháy khét đen thui, mất tính năng bôi trơn dẫn đến kẹt cơ, cháy cuộn dây đồng bên trong đứt bóng hoàn toàn. Tới nước này thì không có dịch vụ sửa máy lạnh nào cứu vãn nổi ngoài chuyện phải bỏ ra vài triệu bạc để thay cái block mới hoặc cắn răng mua nguyên bộ máy lạnh mới. Chưa kể, tình trạng thiếu gas kéo dài làm dàn lạnh bị đóng đá bám tuyết dày đặc, khi máy ngắt thì lớp đá này tan ra đột ngột, máng nước hứng không kịp dẫn đến tràn bờ, nước chảy ròng ròng làm hư hỏng hết dàn thạch cao trần nhà, chập cháy ổ điện, hư hỏng đồ gỗ gia công đắt tiền bên dưới.

Sẵn đây, tôi cũng muốn vạch trần một chiêu trò “móc túi” khách hàng cực kỳ tinh vi của mấy tay thợ bất chính mà tôi từng chứng kiến nhiều lần ở khu vực gần Bệnh viện quận Bình Tân. Khi tới kiểm tra áp suất gas, tụi nó sẽ dùng chiêu khóa bớt van gas lại hoặc cố tình làm xì bớt gas ra ngoài trước mặt chủ nhà, rồi đưa cái đồng hồ đo áp suất chỉ vạch gần bằng không cho khách coi để dọa dẫm máy hết sạch gas rồi. Hoặc có trò tinh vi hơn là tính tiền bơm gas theo PSI (chỉ số áp suất), tụi nó dùng đồng hồ đã được chỉnh sai lệch kim, hoặc bơm châm thêm có ba mươi PSI mà báo lên tới cả trăm PSI để lấy tiền triệu của bà con. Ở Điện Lạnh Ngọc Khang, tụi tôi tuyệt đối nói không với những hành vi gian trá đó. Thợ Ngọc Khang qua nhà là phải đo đạc minh bạch dưới sự chứng kiến trực tiếp của chủ nhà, giải thích rõ ràng chỉ số PSI chuẩn của từng loại máy rồi mới báo giá trọn gói trước khi làm.

Bảng giá dịch vụ Điện Lạnh công khai, minh bạch tại đường Lê Trọng Tấn, Bình Tân

Để bà con cô bác không phải lăn tăn lo lắng về chuyện bị nâng giá, chặt chém khi cần gọi thợ sửa máy lạnh hay nạp gas, Điện Lạnh Ngọc Khang xin công khai rõ ràng bảng giá dịch vụ điện lạnh ngay dưới đây. Giá cả của tụi tôi được tính toán dựa trên sự hợp lý, vừa túi tiền của người lao động bình dân nhưng vẫn bảo đảm chất lượng vật tư loại một tốt nhất cho cái máy lạnh nhà bạn.

Lời nhắn nhủ từ thợ già Ngọc Khang: Bảng giá trên là giá trọn gói áp dụng cho các thế máy nằm ở vị trí thông thường dễ thao tác, có ban công đứng hoặc thang ngắn. Với những ca khó nhằn nằm leo trèo nguy hiểm ngoài chuồng cu chung cư cao tầng hoặc mái tôn dốc đứng không điểm tựa, thợ tụi tôi bắt buộc phải khảo sát thực tế và báo thêm tiền công bảo hộ an toàn trước khi làm. Nhưng bà con yên tâm, tụi tôi nói giá nào làm giá đó, cam kết không bao giờ phát sinh thêm một ngàn nào sau khi đã chốt hợp đồng.

Quy trình kiểm tra áp suất gas và khắc phục sự cố xì chuẩn chỉ năm sao của Điện Lạnh Ngọc Khang

Nhiều người coi chuyện bơm gas máy lạnh đường Lê Trọng Tấn như một trò đùa, vác cái bình gas qua mở van xả rột rột vô cục nóng mươi mười lăm phút lấy tiền rồi đi về. Làm như vậy là vô trách nhiệm và giết chết cái máy của người ta! Ở Điện Lạnh Ngọc Khang, mỗi anh em thợ khi ra đi làm đều phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật chuẩn năm bước của trung tâm, không được phép đốt cháy giai đoạn dù chỉ là một bước nhỏ:

Bước một là Khảo sát toàn diện và bắt bệnh. Khi tới nhà khách hàng dọc đường Lê Trọng Tấn hay khu gần khu công nghiệp Tân Bình, thợ sẽ cho máy lạnh khởi động chạy chừng mười phút để hệ thống tuần hoàn ổn định. Sau đó tụi tôi dùng đồng hồ đo áp suất chuyên dụng gắn vào đầu van ngả ba của cục nóng để xem thông số áp suất hiện tại là bao nhiêu. Đồng thời, dùng Ampe kìm kẹp vô dây nguồn để đo dòng điện hoạt động xem block chạy có đúng công suất định mức ghi trên nhãn máy hay không. Nếu phát hiện thiếu gas, thợ sẽ không vội vàng bơm ngay mà phải chuyển sang bước hai.

Bước hai là Tìm kiếm và xử lý triệt để vị trí xì rỉ. Như tôi đã nói, gas không tự mất đi, máy thiếu gas nghĩa là máy bị xì. Thợ Ngọc Khang sẽ dùng bọt xà bông chuyên dụng hoặc máy dò gas điện tử rà soát cẩn thận các đầu rắc co nối, các mối hàn trên dàn nóng và dàn lạnh để tìm ra chỗ mọt. Phát hiện chỗ nào rỉ gas, tụi tôi sẽ dùng mỏ hàn đèn khò xử lý triệt để chỗ đó, siết chặt lại tán nối hoặc thay đoạn ống mới nếu ống cũ đã quá mục nát. Bước này tuy mất thời gian nhưng nó bảo đảm gas nạp vô sẽ ở lại vĩnh viễn trong máy, không bị thất thoát về sau.

Bước ba là một bước cực kỳ quan trọng đối với máy xài gas R32 và R410A: Hút chân không hệ thống. Gas đời mới Inverter rất kỵ không khí và hơi ẩm. Nếu trong ống đồng còn sót lại dù chỉ một chút xíu không khí, khi máy chạy áp suất gas tăng cao kết hợp với hơi ẩm sẽ tạo ra hiện tượng nghẹt tắc định kỳ, làm hỏng dầu bôi trơn và phá hủy block cực nhanh. Thợ tụi tôi sẽ vác cái máy bơm hút chân không chuyên dụng cắm chạy ròng rã khoảng mười lăm đến hai mươi phút cho đến khi kim đồng hồ áp suất lùi sâu về mức âm tuyệt đối, hút sạch bách tạp chất ra ngoài rồi mới khóa van lại.

Bước bốn là Tiến hành bơm gas đúng loại, cân định lượng. Điện Lạnh Ngọc Khang cam kết nói không với các loại gas trôi nổi giá rẻ của Trung Quốc làm hại máy. Tụi tôi chỉ xài duy nhất gas loại một cao cấp nhập khẩu trực tiếp từ Ấn Độ hoặc Đức (như dòng Floron hay Honeywell). Thợ sẽ đặt bình gas lên một cái cân điện tử nhỏ, lật ngược bình gas lại (đối với gas hỗn hợp như R410A để nạp ở thể lỏng) rồi mở van nạp từ từ từng chút một vào máy. Vừa nạp vừa nhìn cân điện tử xem lượng gas đi vô đã đúng số gram nhà sản xuất quy định chưa, đồng thời theo dõi kĩ chỉ số áp suất trên đồng hồ kẹp dòng cho tới khi đạt mức chuẩn (65-70 PSI cho gas R22 và 130-150 PSI cho dòng gas R32/R410A).

Bước cuối cùng là Nghiệm thu, dọn dẹp và bàn giao. Sau khi nạp xong, thợ sẽ cho máy chạy thử thêm mười lăm phút nữa, dùng nhiệt kế đo thử nhiệt độ gió thổi ra tại mặt nạ dàn lạnh xem có đạt độ buốt sâu dưới mười hai độ C không. Khi máy chạy êm ru, gió thổi mát lạnh sảng khoái, thợ sẽ tiến hành dọn dẹp sạch sẽ khu vực làm việc, lau chùi vết bẩn trên tường rồi mới viết phiếu bảo hành bàn giao máy cho chủ nhà ký tên nghiệm thu.